Tijdens de rondleiding door Aquileia maak je kennis met de historische en artistieke schoonheid van een stadje in Friuli-Venezia Giulia met een eeuwenoude geschiedenis. De stad werd in 181 v.Chr. gesticht als Romeinse kolonie en groeide al snel uit tot een van de residenties van de keizer. Hierdoor werd het een van de belangrijkste steden van het Romeinse Rijk en kreeg het de bijnaam ‘het tweede Rome’.
Laten we beginnen bij het Romeinse forum, het politieke en bestuurlijke centrum van het keizerlijke Aquileia. Dit was de belangrijkste plek in de stad, waarvan je vandaag de dag nog een deel van de zuilengalerij en de arcades kunt bewonderen, waar vroeger talloze winkels aan lagen, evenals de vloeren van de burgerbasiliek en het plein.
Daarna lopen we over de weg van het Romeinse forum naar de rivierhaven, tot we bij de basiliek komen, de zogenaamde Via Sacra, in de schaduw van de cipressen. Deze weg loopt dwars door een uitgestrekt archeologisch gebied dat erop wacht om ontdekt te worden. We gaan een kijkje nemen bij de oude rivierhaven aan de Natissa, een van de best bewaarde voorbeelden van een havencomplex uit de Romeinse tijd. De rivierhaven is een juweeltje van Romeinse bouwkunst. De rondleiding gaat verder naar de basiliek van Santa Maria Assunta (toegangskaartje voor de basiliek, de crypte en het baptisterium niet inbegrepen), beroemd om zijn buitengewone en kostbare mozaïeken die de hele vloer van 760 vierkante meter bedekken – het grootste vroegchristelijke mozaïek in de westerse wereld.
Als je over de doorzichtige loopbruggen loopt, kun je de schoonheid bewonderen van de kleine, veelkleurige tegeltjes met afbeeldingen van portretten, dieren, de natuur en religieuze taferelen, helemaal tot aan het altaar, waar zich onder de apsis een fresco bevindt. De rondleiding gaat verder in de Frescokelder, die is gebouwd om de relikwieën van enkele martelaren te huisvesten en waar je op de muren prachtige fresco’s kunt bewonderen over het leven en de legende van de evangelist Marcus. Naast de basiliek zie je de klokkentoren, die meer dan 70 meter hoog is en vanuit de hele stad te zien is, en het achthoekige doopkapel met een zeshoekig doopbekken.
De rondleiding eindigt met een wandeling door een klein stukje grond dat langs de basiliek loopt; dit plekje heeft een rijke geschiedenis, want hier liggen de graven van tien onbekende soldaten. In 1921 werd in de basiliek van Aquileia het lichaam van de Onbekende Soldaat symbolisch uitgekozen door de moeder van een van de soldaten die in de oorlog waren omgekomen, uit de elf kisten met naamloze soldaten. Het werd vervolgens naar Rome vervoerd en bijgezet in het graf van het monumentale complex van het Vittoriano (Altare della Patria), terwijl de andere tien lichamen van de soldaten werden begraven op de begraafplaats naast de basiliek.
